مرز میان لبنان و سوريه ثائر عباس ـ الشرقالاوسط پرونده مرزهاى سوريه و لبنان، پروندهای است كه مباحث زيادى را به دنبال داشته چون آمريكا، اسرائيل و مقامات سازمان ملل همواره از قاچاق سلاح از سوی حزبالله صحبت مىكنند و به اعتراف خود آنها، حزبالله نه تنها توانسته است نيروى نظامى خود را بازسازى كند، بلكه على رغم ممنوعيت بينالمللى توانسته است قدرت نظامى خود را نيز افزايش بيشترى دهد. در اين ميان شاهراه رسيدن سلاح به حزبالله همان مرزهاى مذكور است. لبنان و سوريه قبلا يك واحد جغرافيايى و داراى تاريخ مشتركى بودند و بعدها با جدائى لبنان از سرزمين پيرامون خود مشكلاتى در بين شهروندان لبنانی بوجود آمد به گونهای که برخى خواستار بازگشت به سرزمين مادر بودند، و برخى دیگر بخاطر اختلاف دينى با سوريه بر مستقل بودن لبنان اصرار داشتند. در هر حال، هر دو كشور به يكديگر نياز شديدى دارند. ارتباط عربى لبنان تنها از طريق سوريه و مرزهاى آن ممكن است و در مقابل، لبنان پنجره باز سوريه به روى درياى مديترانه است، هر چند كه ساحل سوريه در اين دريا بزرگتر از ساحل لبنان است. بعلت روابط نزديك اين دو كشورى كه متعلق به يك سرزمين هستند، از سال 1926 كه لبنان بزرگ با اضافه كردن مناطق مسلمان نشين عربى به جبل لبنان تشكيل شد تا كنون سفيرى میان آنها رد و بدل نشده است. از دهه چهل نيز كه كشور لبنان استقلال خود را اعلام كرد تا كنون سفارتخانهاى در دو طرف ايجاد نشده است. متاسفانه مرزهاى لبنان و سوريه بسان خيلى از كشورهاى تازه استقلال یافته به دقت ترسيم نشده است كه نمونه بارز آن مرز در منطقه مزارع شبعا است كه لبنانیها خواستار عقبنشينى اسرائيل از آن هستند و آمريكا، اسرائيل و جامعه بينالمللى آن را تا اطلاع ثانويه وابسته به خاك سوريه مىدانند.
دكتر نبيل خليفه كارشناس مسائل استراتژيك در آغاز سال 2006 كتابى را منتشر کرد كه مسائل مورد اهتمام سوريه در لبنان را به هشت مورد خلاصه كرد. وى يكى از مهمترين ملاحظات امنيتى سوريه در لبنان را به اين نحو ذکر میکند كه لبنان نقطه ضعف امنيت سوريه است و كارشناسان امور استراتژيك شوروى بارها به سوريه هشدار دادهاند كه هر هجوم اسرائيلى به سوريه از طريق دره بقاع صورت خواهد گرفت. "بان كى مون" دبيركل سازمان ملل به درخواست آمريكا و اسرائيل، تيمى را براى بررسى وضعيت مرزهاى سوريه و لبنان ارسال کرد تا مسئله ارسال سلاح به حزبالله از طريق مرزها را بررسى كند. اين تيم در گزارش خود به دبير كل كه به شوراى امنيت نيز ارسال شد، به دو مشكل پيش از هر چيزى اشاره نمود. مشكل اول مشكل اردوگاههاى فلسطينى مسلح است كه در دو طرف منطقه مرزى بين لبنان و سوريه مستقر هستند و مشكل اساسى در حفظ امنيت مرزها نهفته است. همچنين در مسئله كنترل مرزها نيز مشكلاتى وجود دارد. مشكل دوم، عدم ترسيم دقيق مرزهاى سوريه و لبنان است كه مسئله كنترل مرزها را بسيار دشوار مىسازد. در نتيجه دستگاههاى امنيتى نيز از دخالت در اين مناطق كه خط مرزی در آن به دقت ترسيم نشده است خوددارى مىكنند. اين گزارش براى ترسيم دقيق مرزها اهمیت خاصى قائل شده است. در گزارش اين تيم از آسانى قاچاق سلاح كه در ميان بار كاميون جاسازى شده و از مكانى غير از گذرگاههاى رسمى منتقل مىشود گفته شده است. اين تيم در پايان گزارش خود 11 توصيه را ذكر كرده است كه باعث كنترل بهتر مرزها و افزايش توانائىها براى جلوگیری از قاچاق سلاح و افراد مسلح القاعده به لبنان مىشود. بر اساس توصيه اول باید نيروى واكنش سريعى متشكل از افراد دستگاههاى امنيتى و اطلاعاتى تشكيل شود كه هدف آن اهتمام به قاچاق سلاح است تا بتوانند در اسرع وقت به نتايج مقبولى برسند. اين نيرو الگویی براى ساير نيروها خواهد بود كه در آينده قرار است مسئله كنترل مرزها را برعهده بگيرند. اين تيم همچنان خواهان استقرار كارشناسان مرزهاى بينالمللى در طول مرز لبنان و سوريه شده است و توصيه نموده كه سازمان ویژهای براى كنترل مرزها تاسيس شود كه بخشى از برنامه دراز مدت در اين رابطه باشد. تشكيل مناطق عبور و مرورى با كنترل دقيق بر آن و اتخاذ تدابيرى كه اقدامات قانونى و غير قانونى مرزى را از هم تفكيك كند، نیز حایز اهمیت است. در اين گزارش به تلاش سازمانهاى انتظامى لبنان براى كنترل مرزها و منع قاچاق سلاح در راستاى اجراى قطعنامه 1701 اشاره مىشود و آن را خوب ارزيابى مىكند ولى اضافه میشود كه توجه وضعيت جغرافيايى منطقه و وضعيت كنونى و سطح آموزشها و وسايل و تجهيزات موجود و مسائل زيرساختى، باعث شده است كه منع قاچاق سلاح از طريق مرزها و كنترل مرزها تبدیل به امرى غير ممكن شود. در صفحه 40 اين گزارش، مطالب كاملى از "منطقه خضرا" ذکر شده كه تداخلى در زمينهاى سوريه و لبنان در آن وجود دارد و همچنين گروههاى فلسطينى مستقر در اين مرز، حضوری مسلح دارند. مرزهاى لبنان با سوريه حدود 260 كيلومتر است و حدود 72 نقطه مرزى بين اين دو کشور وجود دارد كه فقط چهار نقطه از آن قانونى است كه عبارتند از: گذرگاه "مصنع" كه بيروت را به دمشق متصل مى كند، گذرگاه "العبوديه" كه طرابلس را به شهر طرطوس سوريه متصل مىكند، گذرگاه "العريضه" در شمال و گذرگاه "جوسيه ـ القاع" كه شهر بعلبك و روستاى القاع را به حمص در سوريه متصل مىكند. باقی اين نقاط مرزى، گذرگاهها و جادهها و پلهاى كوچكى هستند كه لبنانىها و سوريها براى خريد مايحتاج فردى خود از آن استفاده مىكنند.
"نزار عبدالخالد" سرگرد بازنشته ارتش اشاره مىكند كه حكومت لبنان به خاطر بحران معيشتى ساكنان اين مناطق مرزى از قاچاق گازوئيل و ساير مايحتاج منطقه چشم پوشى مىكند. در مسئله كنترل مرزها بخصوص در گذرگاه مصنع يا فرودگاه هيچ همكارى بين دستگاههاى مختلف امنيتى وجود ندارد. وى اضافه مىكند كه دستگاههاى امنيتى چنان برخورد مىكنند كه گویی جزيرههاى مستقلى از هم هستند، و گرايش سياسى در فعاليت دستگاههاى امنيتى لبنان خيلى تاثير دارد. این موضوع باعث مىشود فعاليت آنها در اماكن حساسى مانند مرزها و در ماموريتهاى مهمى همچون كنترل مرزها و منع قاچاق از طريق گذرگاههاى طبيعى بىنتيجه باشد. لازم به ذكر است كه دبير كل سازمان ملل مسئله كنترل مرزها را با مقامات سوريه مطرح كرد ولى مقامات سوريه مسئله استقرار نيروهاى سازمان ملل در مرزها را براى كنترل قاچاق سلاح به لبنان رد كردند. پان كى مون در مورد اجراى قطعنامه 1701 اظهار نگرانى كرده و میگوید كه گزارشها و سخنان آشكار حزبالله بیانگر تجاوزی صريح به اين قطعنامه است. سلسله كوههاى شرقى لبنان، مرزهاى طبيعى با سوريه است. اين سلسله کوهها از ارتفاعات شبعا در جنوب و تا منطقه هرمل در شمال را شامل مىشود، كه از لحاظ جغرافيايى به مناطق مختلفى مربوط است. تيپهاى ارتش به صورت انبوه در اين مناطق مستقر هستند. به عنوان مثال گروه اول و هشتم واكنش سريع و گروه هوانيروز، و در سال 2005 دو تيپ هشتم و هوانيروز در منطقه "ينطا و عيتا" مستقر شدند. و در سال 2006 گروه واكنش سريع در منطقه بقاع شمالى تا روستاى القاع تا مناطق هرمل مستقر شدند. اما در مورد مرزهاى جنوبى كه بر اساس قطعنامه 1701 ارتش لبنان و نيروهاى سازمان ملل بايد آنجا را تحت پوشش قرار بدهند، در بخش كوچكى در جنوب شرقى، منطقه مشتركى بين سوريه و لبنان وجود دارد كه بخشى از آن هنوز در اشغال اسراییل است. مرزهاى جنوبى 110 كيلومتر امتداد دارند و در بالاترين بلندیهاى آن يعنى "حرمون" (2814 متر) نيروهاى سازمان ملل از سال 1973 مستقر هستند. بخش مشترك بين سوريه و لبنان يك بخش ناهموارى است كه پر از اماكن مرتفع و درههاى عميقى است كه بجز با چهارپا يا خودروهای قوى نمىتوان از اين مناطق عبور كرد. در مورد گذرگاههای مرزى بايد اضافه كرد كه در دو معبر مصنع و القاع ـ جوسيه كه نيروهاى امنيت عمومی لبنان و گمرك مستقر هستند، جديدا با حمايت و پشتيبانى آلمانىها دستگاه اسكنر براى بررسى محموله كاميونها و تانكرها تهيه و نصب شده است. اين تجهيزات مىتواند تمام محمولهها را به شيوه اشعه ليزرى بررسى كند، ولى از آنجا كه رانندگان كاميون بايد مدت زيادى را منتظر بمانند تا نوبتشان براى بازرسى در زير اين دستگاه برسد، اظهار گله و نارضايتى مىكنند. این كاميونها گاهى دو روز تا سه روز منتظر میشوند تا نوبتشان برسد. به طور معمول در گذرگاه مصنع حدود 120 كاميون عادى و سردخانه منتظر هستند تا نوبتشان برسد و در اين ميان برخى از رانندگان شكايت مىكنند كه بارشان محصولات كشاورزى است و بايد براى حفظ تازگى اين محصولات هر چه سريعتر به مقصد خود برسند. لبنان با وجود اينكه كشوری حاصلخيز است، ولى حتى سبزيجات خود را از كشورهاى همسايه مانند اردن تهيه مىكند. در مناطق مرزى در هفتههاى اخير تعداد زیادی از سربازان ارتش به همراه تجهيزات خود مستقر شدهاند و در اين راستا به صورت منظم بر مناطقى كه بر ساير مناطق اشراف داشته باشد، گروههایى براى كنترل مرزها مستقر شدهاند تا هرگونه رفت و آمد مشكوكى را زير نظر بگیرند. |
 انتخابات پارلمانی در لبنان  مراسم بیستمین سالگرد رحلت امام خمینی (ره) در بیروت  آخرین جلسه گفتگوهای ملی قبل از انتخابات  نخستین سفیر سوریه در لبنان  مراسم نهمین سالگرد آزادی جنوب لبنان
|
نسخه چاپي